KÜTAHYA’NIN DÜĞÜN ADETLER 4

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

KINA NİKAH VE DÜĞÜN

Kız ve oğlan anaları bir araya gelerek kına nikah ve düğün günlerini kararlaştırırlar. Buna gün kesme denir. Oğlan ve kız tarafı kına gecesine kimlerin çağrılacağı tespih tutarak belirlenir. Düğün ve nikaha çağrılacakları taraflar kendi tespit eder ve okuyucu çıkarılır. Okuyucu dünürlerin lakaplarını söyleyerek önce dünürlerden başlayıp diğer akraba ve dostları kapı kapı Yeni Malleden, Balıklıya, Meydandan Zeryene Ahırardından Gökçimene kadar yaya olarak dolaşarak okuculuk yapar. Dönüşte oğlan evine tekmil verir. Bahşiş verenleri miktarı ile söylerdi. Günümüzden elli sene önce Hesna hanım vardı. Herkesi tanır. Gelin almaya, kuşağa, kız düğününe, kınaya diye hiç şaşırmadan düğüne okurdu. Düğün çorbasını ve pilavını da zerdesini de o yapardı. Ben yaştakilerin çok iyi tanıyacağı bir de meşhur Çengi Selaci kadın vardı. Resmi nikah kararlaştırılan günde evde veya nikah salonunda yapılırdı. Düğün hamamı adettendi, önceden peylenen hamamda çengi çalar kızlar oynar bulgur pilavı ile domates turşusu yenirdi. Damat da kendi arkadaşları ile düğün hamamına giderdi.

Kına yakma düğünden bir gün önce gece yapılır, kız ve oğlan yengeleri ağır elbise giyerler, altın tas içinde kınamı ezdiler aman amannnn, gümüş tarak ile zülfüm çözdüler aman amannn… türküsü ile kına yakarlardı. Gelin kız al duvak içinde kimseye hissettirmeden siğim siğim ağlarken Çengi Selace nin söylediği yanık Kütahya türküleri ile mahalli kız oyunları oynanırdı. Düğünden bir gün önce sabahleyin kız evinde kız düğünü yapılır, misafirlere büyük bir tahta sofranın etrafında pirinç pilavı ve zerde ikram edilirdi. Düğün günü oğlan evi kapalı ve açık faytonlarla kız evine gelin almaya gidilir. Kız evi, oğlan evi gelmeden gelin kıza kırmızı kuşak kuşatıp hediye takılarını takarlardı. Oğlan evi kız evine gelince lokum ve şeker tutulur, oğlan evi gelinin bulunduğu odaya girip kağıt şekerle karışık bozuk para saçardı. Kız yengeleri tıpkı Devlet Hatun’un, Yıldırım Bayazit’e gelin giderken giydiği tepebaşının bir benzerini giyen, oyalı dane örten, al duvaklı gelini oğlan evi yengelerine teslim ederlerdi. Bu arada çengi, aşçı okuyucu ve diğer düğünün hizmetinde bulunanlar sıraya girer bol bol bahşiş alırlardı. Hoca dua eder gelinin koluna girerek önceden hazırlanan kilimler arasında faytona bindirilir. Gelin oğlan evine geldiğinde damat ve oğlan sağdıçları gelinin başından arpa, şeker para saçar. Gelin oğlan evine indiğinde kapıdan girerken kapının alt eşiğine yağ, üst eşiğine bal sürerdi. Yağ bereket getirmesi, bal tatlı dilli olması içindi. Gelin sağ ayak ile eşiğe basmadan girer, kayınvalide gelinin elinden tutup bir sandalye üzerine odanın ortasına oturtup, kızım evine hoş geldin, evimize bet bereket huzur getirdin, mesut ve bahtiyar olun, soyumuzu sopumuzu sürdürecek sağlıklı torunlar verin inşallah diyerek duvağını açardı. Çengi ve çalgı eşliğinde düğün akşama kadar devam eder, akşamüzeri güvey salma yemeği yenir damat ve sağdıçları da arkadaşları ile birlikte ayrı bir evde yemek yerlerdi. İçkili çalgılı olursa buna kakmık denirdi. Daha sonra büyük çıralar yakılarak Yemen ellerinde Veysel Karani ilahisi söyleyerek ve sırtına yumruk vurularak, yengeler tarafından gelinin bulunduğu odaya yengelerle birlikte girilip gelin ve damat el ele tutuşturulup salınırdı. Ertesi gün oğlan evinde dost akraba ve komşularla paça yemeği yenilirdi. Daha sonra gelin davetleri ve kızarsıra yemekleri başlardı. Onlar ermiş muradına biz çıkalım kerevetine.

KÜTAHYA MUTFAK KÜLTÜRÜ

YÖRESEL YEMEKLERİMİZ

Kütahya’da 50-60 yıl önce, büyük ölçüde ev yemekleri beslenmenin temelini oluştururdu. Erişte, makarna, şehriye, belirgat, kaçamak, yufka, tarhana ev yapması yiyecekler en çok tüketilen besin maddeleriydi. Yaz aylarında biber, fasülye , patlıcan kabak gibi sebzeler kurutulup reçeller yapılır pekmez kaynatılır erik, armut, dut kurutulur kak veya pestil yapılırdı.

ÇORBALAR

En meşhuru yoğurtlu düğün çorbasıdır, tarhana, kızılcık, tutmaç, oğma şehriye, sıkıcık, miyane, işkembe, kelle paşa, mercimek.

ET YEMEKLERİ

Tas kebabı,kuş başı,küp kebabı, güveç, kuzu kaburga kebabı, büryan kebabı , köfte, ciğer , kelle paça, işkembe ,kaz, hindi, tavuk, keklik.

HAMUR İŞLERİ

Tere yağlı, yoğurtlu sarımsaklı cimcik, kaçamak, belirgat, oğma şehriye, sini mantısı, gözleme, tosunum, katmer, şibit, hamursuz, höşmerim, kapama, bazlama, gökçimen hamursuzu, gelin çöreği, lokma, dolamber böreği, peynirli cevizli maydanozlu tereyağlı su böreği, yufkalı kaz hindi tavuk tiridi.

TATLILARIMIZ

Cevizli tere yağlı kırk katlı ev baklavası, muska, cendire, kaymak baklavası, ekmek tatlısı, revani, kalbura bastı, sütlaç, güllaç,un nişasta irmik helvaları, su muhallebisi, kabak, ayva, armut, sütlü incir tatlısı,elma-ayva- vişne-erik hoşafları. Bir de uzun kış geceleri Kütahya’nın meşhur çekme helvası(pişmaniye) yapılır kabuklu fıstık veya cevizle afiyetle yenirdi. En güzel günlerin sizinle olması dileğiyle kalın sağlıcakla….


Web Tasarım: Arena Ajans