Connect with us

DR. CEM ÇERKEŞ

GUATR HASTALIĞI NEDİR?

Boğazda, gırtlağın önünde bulunan tiroit bezinin halk arasında bütün hastalıklarına verilen bir addır.Bu hastalık en çok Alpler, Himalayalar, Pireneler, Karpatlar ve Birleşik Amerika’da, Göller Bölgesi’nde çok görülür. Yurdumuzda da Isparta, Kütahya, Bolu illerinde  sık rastlanmaktadır.                Genel olarak tiroit bezinin her türlü büyümesine guatr denilmesi adet olmuşsa da, gerçekte guatr denince tiroit bezinin iltihabi olmayan, normal fonksiyonlu (normal miktarda hormon salgılaması) ve habis olmayan büyümeleri kastedilmektedir. Yani; tiroit bezinin aşırı hormon salgılaması, tiroit kanserleri ve tiroit iltihapları bu tarifin dışında kalmıştır. Bu tarif, yurdumuzda basit guatr olarak da ifade edilmektedir.

Guatrın  nedenleri şunlardır:

İyot eksikliği: İyot eksikliğinde ve gebelikte vücudun artan hormon ihtiyacı sonucunda guatr meydana gelebilir. İyot eksikliğinden meydana gelen guatr endemiktir; yani bölgeye özgüdür. Ülkemizde iyot tüketimi az olduğu için guatr sık görülmektedir.

Hipertiroidi: Tiroid hücrelerine karşı oluşan antikorlar, tiroid bezini aşırı hormon yapması için uyarır ve bu uyarı tiroid bezinin büyümesine neden olur.

Hipotiroidi: Bu rahatsızlık nedeni ile tiroid bezinin hormon üretimi azalır. Bunun neticesinde, tiroid bezi daha fazla hormon yapımı için uyarılır. Bu uyarı da bezin büyümesine yol açar.

Nodül: Tiroid bezi, bazen nodül yüzünden de büyüyebilir. Nodül içeren guatrlara nodüler guatr denir.

Tiroid Kanseri: Tiroid kanseri de tiroid bezinin içinde bir şişlik meydana getirir.

Tiroid bezi iltihabi: Bezde bulunan iltihap da tiroid bezini büyütür.

Tiroid hormonlarının normal salgılanmasına ve bezde nodül olmamasına rağmen tiroid bezinin büyümesi basit guatr; tiroidin büyüyerek sternum (iman tahtası kemiği) altına doğru uzaması durumu ise substernal guatr olarak ifade edilmektedir.

Belirtileri nelerdir?

Oluşan tiroid bozukluğuna göre hastada oluşabilecek belirtiler değişkendir.

Birinci grup yani hipotiroidisi olan hastalarda tiroid hormonun az salgılanmasına bağlı olarak vücudun hızı yavaşlar,hareket ve duyguları ağırlaşır,hasta miskinleşir ,ellerde kuruma,saçlarda kuruma ve dökülme, ileri şekillerinde yüzde ve ellerde şişlikler (ödem) oluşur,adet düzensizlikleri görülebilir . Hormon az salgılanmasının Türkiyede ki en sık nedeni  iyot eksikliğidir. Eğer guatr; iyot alımı azlığına bağlı ise iyot alımının sağlanması ile guatr engellenebilir veya düzeltilebilir. Diğer hipotiroidi nedenleri guatr yapıcı bazı yiyeceklerin ( kara lahana ) tüketilmesi, tiroid bezinde iltihaplanma olabilir.

İkinci grupta; hipertiroidisi olan yani zehirli guatr olarak adlandırılan hastalığı olan hastalarda vücutta fazla tiroid hormonu bulunması nedeni ile vücut çalışma hızı artmıştır. Bu hastalarda aşırı terleme, çarpıntı, ellerde titreme , aşırı sinirlilik hali, iştahın yerinde olmasına rağmen kilo alamama veya kilo kaybı ve adet düzensizlikleri görülebilir.

Üçüncü grupta; hormon dengesizliğinin olmadığı hastalarda belirgin bir belirti olmayabilir .Tiroid bezinde sadece büyüme veya nodül oluşumuna bağlı (yutkunmada zorluk ve nefes darlığı gibi ) bası belirtileri meydana gelebilir.

Dördüncü gurup; ikinci ve üçüncü grubun karışımı olarak karşımıza çıkar ve belirti verir.

İç-Dış Guatr ne demektir?

Tıbbi anlamda böyle bir sınıflandırma olmamakla birlikte hastaların hastalığını daha kolay anlaması açısından iç guatr ve dış guatr terimleri doktorlar tarafından hastalığın açıklanması sırasında sıkça kullanılmaktadır. İç guatr genelde dıştan büyümenin fark edilmediği fakat tiroit bezinin fazla hormon ürettiği (hipertiroidi) durumlarında kullanılır. Ancak çok doğru bir tanımlama değildir. Dıştan gözle görülebilir şekilde tiroid bezinin büyüdüğü durumda da dış guatr terimi kullanılır ki gerçek guatr budur.

Guatr hastalıkları teşhis edildikten sonra nasıl tedavi ediliyor?

Tedavide üç durum söz konusudur.

1.Hormon yetersizliği olan guatr hastalarına (Hipotroidi olanlara)  bu hormon ilaç şeklinde verilir.

2.Hormon fazlalığı olan hastalara (Hipertroidi olanlara) hormon yapımını engelleyecek ilaçlar verilir. Hormon seviyesi normale inince ameliyat veya radyoaktif iyot ile nihaî tedavi yapılır.

  1. Hormon dengesizliği olmadığı ama tiroid bezinde nodüllerin olduğu durumda da genellikle ameliyat gerekir.

Tedavinin yöntemine; hastalığın durumu,laboratuvardaki test sonuçları ve çeşitli görüntüleme yöntemi  yada ince iğne biyopsisi yöntemiyle alınan sonuçlarla karar verilir.Bunun için AİLE HEKİMİNİZE  danışın.

Her guatr ameliyat ile tedavi edilmez. Yukarıda saydığımız hastalıkların bazı tiplerinde ilaç tedavisi, bazısında radyoaktif iyot tedavisi (radyasyon ile tiroid bezinin tahrip edilmesi) uygulanır, bazıları da ameliyat edilir.

Guatr ameliyatında ne yapılıyor?

Tiroid’in hastalıkları çeşitli olduğu gibi ameliyatları da çeşitlidir. Tiroid bezi anatomik olarak iki parçalıdır.Ameliyatta bu parçalardan ikisi de tamamen çıkarılabilir; bir taraf tamamen, diğer tarafında sadece bir kısmı çıkarılır veya her iki taraftan bir miktar doku çıkarılabilir. Ne kadar tiroid bezi çıkarılacağı, yani bu ameliyat seçeneklerinden hangisinin uygulanacağı hastalığın çeşidine göre planlanır.

Guatr ameliyatları günümüzde oldukça güvenle yapılan ameliyatlardır. Her ameliyatta olduğu gibi guatr ameliyatında da istenmeyen durumlar olabilir. Bunların en başında da ses tellerinin zarar görmesi riski vardır. Ancak bu durum %3-5 (yüz guatr ameliyatından 3 ile 5 inde) oranında görülür. Ameliyat sahasında kanama ve paratiroid bezlerinin zarar görmesi (vücut kalsiyum dengesini ayarlayan bezlerin hasarı) ve buna bağlı ellerde ve yüzde kasılmalar diğer risklerdir.

Hastalığının çeşidine göre ameliyat sonrası hiç ilaç kullanmadan ömür boyu yaşanabileceği gibi, ömrünün geri kalanında ilaç kullanmak zorunda olan hastalar da vardır. Ancak bütün guatr hastaları hastalıklarına bağlı olmak üzere belirli aralıklarla kontrol edilmelidirler ki hem hastalığın tekrarından korunsunlar hem de oluşabilecek istenmeyen durumlar erkenden tedavi edilebilsin.

Her ne şekilde olursa olsun Guatr’ ın tedavisi mümkün ve kolay bir hastalıktır.Düzenli aralıklarda yapılan kontroller hastalığın teşhisinin erken olmasına ve istenmeyen komplikasyonların ortaya çıkmasına engel olacaktır. O yüzden düzenli aralıklarla AİLE HEKİMİNİZE  gitmeniz her türlü hastalıklar için önemlidir.

SAĞLICAKLA KALIN…………

Continue Reading

Facebook

Öne çıkanlar