TÜRKİYE-ÇİN İLİŞKİLERİ

1971 yılında tesis edilen Türkiye-Çin diplomatik ilişkileri 1980’li yıllardan itibaren siyasi ve ekonomik alanda ilerleme kaydetmeye başlamıştır. Karşılıklı gerçekleştirilen üst düzey ziyaretlerle gelişen ikili ilişkilerimiz, 2010 yılında “stratejik işbirliği” seviyesine yükseltilmiştir ve Çin ile ikili ilişkilerimiz yeni bir boyut kazanmıştır. 11’inci Cumhurbaşkanı Abdullah Gül’ün 24-29 Haziran 2009 tarihlerinde Çin’e gerçekleştirdikleri resmi ziyaret, 14 yıl aradan sonra ülkemizden Cumhurbaşkanı düzeyinde yapılan ilk ziyareti teşkil etmiştir. Ayrıca, cumhurbaşkanı Gül, Çin tarafının daveti üzerine Urumçi’yi ziyaret etmiştir. 2010 yılında ise dönemin Çin Başbakanı Wen Jiabao Türkiye’yi ziyaret etmiştir. Wen’in ziyaretinin hemen ardından, Dışişleri Bakanı Davutoğlu , 28 Ekim-2 Kasım 2010 tarihlerinde Çin’i ziyaret etmiştir.
İki ülke arasındaki üst düzey ziyaretler, takip eden yıllarda da devam etmiştir. Çin Devlet Başkanı Xi Jinping, Devlet Başkan Yardımcılığı döneminde, 11. Cumhurbaşkanı Sayın Abdullah Gül’ün davetine icabetle 20-22 Şubat 2012 tarihlerinde ülkemizi ziyaret etmiştir. Başbakan Erdoğan da , 8-11 Nisan 2012 tarihlerinde Çin’i ziyaret etmiştir. Sözkonusu ziyaret 27 yıl aradan sonra Türkiye’den Çin’e Başbakan düzeyindeki ilk ziyaret olmuştur.  Cumhurbaşkanlığı görevine geldikten sonra Recep Tayyip Erdoğan, 29-30 Temmuz 2015 tarihlerinde Çin’e resmi bir ziyaret gerçekleştirmiştir. Çin Devlet Başkanı Xi Jinping ise 14 Kasım 2015 tarihinde G-20 Zirvesi vesilesiyle Türkiye’yi ziyaret etmiş ve cumhurbaşkanı Erdoğan ile ikili bir görüşme gerçekleştirmiştir. Sözkonusu ziyaret kapsamında İpek Yolu Ekonomik Kuşağı ve 21. Yüzyıl Deniz İpek Yolu, Demiryolu İşbirliği ve gıda ticareti gibi ekonomi içerikli toplam 7 adet anlaşma imzalanmıştır.
Türkiye ile Çin arasındaki ekonomik ve ticari ilişkilerde de siyasi süreçle birlikte gelişme kaydedilmektedir. İkili ticaret hacminde ilk kez 1 milyar ABD Doları’nın aşıldığı 2000 yılından bu yana kaydedilen gelişme sonucunda 2015 yılı sonunda ticaret hacmimiz 27,8 milyar ABD Doları seviyesine ulaşmıştır. Böylece Çin, Türkiye’nin dünya genelinde ikinci, Asya-Pasifik bölgesinde ise en büyük ticari ortağı haline gelmiştir. Ancak dış ticaret dengesi Türkiye’nin aleyhinedir. Türkiye’nin Çin’e ihracatı Çin ekonomisinin ihtiyaç duyduğu hammaddeler ve kimyasallar ağırlıklı bir yapıdadır. İthalatını önemli bir bölümünü ise yatırım malları ve ara mallar, geri kalanını ise tüketim malları oluşturmaktadır. 2015 yılında Çin’den Türkiye’ye yaklaşık 313 bin turist giriş yapmıştır. Bu rakam, 2014 yılına kıyasla %57’lik bir artışa tekabül etmektedir.
Türk-Çin ilişkilerinin köklü ve zengin tarihine uygun olarak kültürel ilişkilerde son yıllarda çeşitlenmektedir. İki ülke arasındaki diplomatik ilişkilerin 40. yıldönümünü olan 2011 yılında Türkiye’de ve Çin’de birçok etkinlik düzenlenmiştir. Öte yandan, 2012 “Türkiye’de Çin Yılı” olarak, 2013 ise “Çin’de Türkiye Yılı” olarak kutlanmıştır. 2016 yılında, diplomatik ilişkilerin 45. yılı vesilesiyle çeşitli etkinlikler düzenlenmiştir.

Prof. Dr. Hüsamettin İNAÇ
husamettininac@yahoo.com


Web Tasarım: Arena Ajans