Connect with us

PROF. DR. HÜSAMETTİN İNAÇ

16 NİSAN REFERANDUMU: İDDİALAR ve GERÇEKLER-2

Teklifin yedinci maddesi ise sistem değişikliğinin ana omurgasını oluşturmaktadır. Bu maddeyle, cumhurbaşkanı seçilen kişinin partisiyle ilişiğinin kesilmesine yönelik düzenleme kaldırılmakta, cumhurbaşkanı seçilecek kişinin partisiyle organik bağının devam ettirmesi sağlanmaktadır. Bu da yukarıda bahsettiğimiz cumhurbaşkanlığı sisteminin kendine özgü yönlerinden biridir ve bu maddenin olması gerekmektedir. Zira değişikliğin bütünü incelendiğinde başbakanlık makamı ortadan kaldırılmakta bu sayede yürütmede çok başlılık önlenerek doğabilecek krizlerin önüne geçilmektedir. Yürütmedeki çift başlılığı sonlandırmaya yönelik bu adım atılırken yürütme erkini tek başına ele geçirecek olan cumhurbaşkanının partisi ile ilişkisinin kesilmesi, parti genel başkanının ayrı bir kişi, o siyasi partinin adayı olarak seçimleri kazanmış ve yürütme erkini ele geçirmiş birinin ayrı kişi olması yeni bir çift başlılık yaratacaktır.

Cumhurbaşkanı seçilecek kişinin partisiyle ilişkisinin devam etmesi bu çift başlılığın da önüne geçecektir. Bu bağlamda söylenmesi gereken bir başka önemli nokta ise bir kişinin partili olmasının onun tarafsız olmasına engel olmayacağıdır. Mevcut sistemden örnekleyerek gidecek olursak başbakan da partilidir ve tüm ülkenin başbakanıdır, sadece kendi parti üyelerinin ya da kendi partisine oy verenlerin değil, ülkemize vatandaşlık bağıyla bağlı herkesin başbakanıdır ve yaptığı işin doğası gereği taraf tutmamakta/tutamamaktadır. Referandum sonrası sistem değişikliği gerçekleşirse başbakan için şu an fiiliyatta olan durum o zaman cumhurbaşkanı için geçerli olacaktır.

Teklifin sekizinci maddesiyle, “cumhurbaşkanının görev ve yetkilerine” ilişkin maddede değişiklik yapılarak cumhurbaşkanına, “devlet başkanı” sıfatı verilmektedir. Bununla birlikte devletin başı olan cumhurbaşkanına, yürütme yetkisi de verilmektedir. Bu noktada hemen belirtmek gerekir ki hâlihazırda cumhurbaşkanı zaten anayasada devletin başı olarak tanımlanmaktadır. Bu bağlamda hâlihazırdaki yetkilerine paralel bir biçimde; Cumhurbaşkanı, “devlet başkanı” sıfatıyla Türkiye Cumhuriyeti’ni ve Türk milletinin birliğini temsil edecek, anayasanın uygulanmasını, devlet organlarının düzenli ve uyumlu çalışmasını sağlayacaktır. Gerekli gördüğü takdirde, yasama yılının ilk günü TBMM’de açılış konuşmasını yapacaktır. Ülkenin iç ve dış siyaseti hakkında meclise mesaj verecek, kanunları yayımlayacak ve kanunları tekrar görüşülmek üzere TBMM’ye geri gönderecektir. Kanunların, TBMM içtüzüğünün tümünün veya belirli hükümlerinin anayasaya şekil veya esas bakımından aykırı oldukları gerekçesiyle Anayasa Mahkemesi’nde iptal davası açabilecektir.

Teklifin dokuzuncu maddesi ise mevcut haliyle sadece vatana ihanetle sorumlu tutulup yargılanabilen cumhurbaşkanının göreviyle ilgili suçlarda yargılanmasının önünü açmakta ve bu durum Türk demokrasinin olgunlaşmasına katkı yapacak nitelikte görünmektedir. Yargılanma ve yargıyla ilgili üzerine sıkça spekülasyon yapılan noktalardan birisi de cumhurbaşkanının Anayasa Mahkemesi üyelerini ataması hususunda yaşanmaktadır. İddia o dur ki Anayasa Mahkemesi üyelerinin tamamı cumhurbaşkanı tarafından atanacak ve bu ileride Anayasa Mahkemesi’nin bağımsız bir biçimde yargılama yapmasının ya da önüne gidecek iptal davalarının sağlıklı irdelemesine engel olacaktır.

Ancak unutulmaması gerekmektedir ki Anayasa Mahkemesi üyeleri on iki yıllığına atanmaktadır ve görev süreleri bitmeden görevden alınmaları vb. gibi bir şey söz konusu değildir. Anayasa Mahkemesi üyelerinin görevi ancak istifa ve ölüm gibi nedenlerle sona ermektedir. Hâlihazırda Ahmet Necdet Sezer tarafından atanmış birkaç üye görev yapmaktadır. Dolayısıyla 2019 seçimlerinden sonra bütün Anayasa Mahkemesi üyelerinin görevden alınması ve yerlerine yenilerinin atanması ne anayasal olarak ne de genel kabul görmüş hukuk ilkeleri bağlamında mümkün değildir. Teklifin ilgili maddelerinden biriyle getirilen önemli bir değişiklik de cumhurbaşkanı yardımcılığı makamının oluşturulmasıdır. Cumhurbaşkanına görevlerinde yardımcı olacak başkan yardımcısı diğer bakanlar gibi doğrudan cumhurbaşkanı tarafından atanacaktır.

Prof. Dr. Hüsamettin İnaç husamettininac@yahoo.com

Continue Reading

Facebook

Öne çıkanlar