Connect with us

ZEKİ ŞAN

1960 DARBESİ (27 MAYIS 1960)

Asker DP iktidarını istemiyordu. Bütün Harp Okulu ayaklanmaları yaşanırken 22 Mayıs tarihinde Ankara Sıkıyönetim Komutanlığı tarafından haberleşme ve kişiler arasındaki toplantıya yasak getirildi. Darbenin ardından Osmanlı Devletinden kalan 10 bin altınla devredilerek 3 Ocak 1961 tarihinde Ordu Yardımlaşma Kurumu Kanunu adında bir fon oluşturulmuştur. Üyeliği zorunlu olan kuruma subay ve astsubayların maaşlarının %10’u ve yedek subayların maaşının %5’i bu fona aktarılır.

26 Mayıs gecesi DP karşıtı general ve subaylardan oluşan 38 kişilik komite 27 Mayıs sabahı tanklarla beraber Albay Alparslan Türkeş tarafından radyoda okunan bildiri ile hükümete el koyduğunu bildirmiştir. 1960 Darbesi ve Asker-DP (Demirkırat Partisi) Kavgası

Adnan Menderes ve asker arasındaki kopuklu söylentilerle başladı. Bildiride yazılanlar okunduğunda Atatürk’ün kurduğu sisteminin ve laik düşüncenin zedelendiği iddiası görülmektedir.

Darbenin hemen aynı günün Milli Birlik Komitesi (MBK) kuruldu ve başına Kara Kuvvetleri Komutanı Cemal Gürsel getirildi. 28 Mayıs’ta kurulan yeni hükümetin başına Cemal Gürsel getirildi. CHP’li İsmet İnönü Kütahya yolunda tutuklandı. 23. Hükümetin Cumhurbaşkanı Celal Bayan ve 7 Bakan TSK gözetiminde tutuldu. Askeri darbe hükümetle birlikte Başbakan Adnan Menderes, Dışişleri Bakanı Fatin Rüştü Zorlu ve Maliye Bakanı Hasan Polatkan hayatını da bitirmek üzereydi. 29 Mayıs 1961 tarihinde Kara Harp Okulu’nda İçişleri Bakanı Namık Gedik intihar etti ve gözaltında olan 150 kişi Yassıada’ya sürgüne gönderildi. Tutuklamaların ardından 30 Mayıs tarihinde Cemal Gürsel 24. Cumhuriyeti kurmuştur. 12 Haziran tarihinde Milli Birlik Komitesi geçici anayasayı kabul etti. 11 Temmuz tarihinde idam cezasındaki yaş sınırı kaldırıldı ve Cumhurbaşkanı Celal Bayan Yüce Divan’a sevk edildi. Milli Birlik Komitesi askeri kanadı istediği gibi şekillendirmek adına “Eminsular” olarak adlandırdığı, Genel Kurmay Başkanı Ragıp Gümüşpala’nın da aralarında bulunduğu 235 general emekliye sevk edildi. Boşalan Genel Kurmay Başkanlığına Orgeneral Cevdet Sunay getirildi. 21 Ağustos’ta 3.400 subay ve 400 polis emekli edilirken 600 polisin yeri değiştirildi. 1 Eylül tarihinde Milli Birlik Komitesi tarafından DP’nin bütün mallarına el konuldu. 5 Ekim tarihinde Sıkıyönetim 1 Mart 1961 tarihine kadar uzatıldı. Beklenen an gelmiş ve Yassıada’da Yüksek Adalet Divanı kuruldu. Bunu 27 Ekim tarihinde MBK tarafından görevinden alınan 147 öğretim üyesi takip etti. 13 Kasım tarihinde ise MBK kendi içindeki 14 üyeyi yurt dışına ihraç eti. Alparslan Türkeş bu grubun içindeydi ve büyükelçilik müşaviri olarak Hindistan’ın başkenti Yeni Delhi’ye sürüldü. Yassıada Davaları, 11 ay 1 gün süren davaların başlangıcı 14 Ekim 1960 tarihidir. 203 davaya bakıldı ve toplam 872 oturum yapıldı. 19 dava bakan mahkeme toplam 1068 tanığı dinledi. 15 Eylül 1961 tarihinde tutuklular vatana ihanet, meclis iç tüzüğünün değiştirilmesi, Kırşehir’in ilçe yapılması CHP’nin mallarına el koymak gibi birçok suçtan suçlu bulunmuştu. Yassıada duruşmalarında 6-7 Eylül olaylarından DP sorumlu tutulmuştu. Celal Bayar, Adnan Menderes, Fatin Rüştü Zorlu, Fuad Köprülü, İstanbul Valisi Fahrettin Kerim Gökay, Emniyet Müdürü Alaaddin Eriş, İzmir Valisi Kemal Hadımlı, Selanik başkonsolosu Mehmet Ali Balin ve diğerleri Selanik’te Atatürk’ün evini bombalanması ve Rum halkının evlerinin yağmalanmasından sorumlu tutuldular. Bu suçlamalarda Celal Bayar beraat ederken Adnan Menderes ve Zorlu 6 yıl ve diğer isimler ise 4’er yıl hapis cezası aldılar.

Bir diğer dava ise Maliye Bakanı Hasan Polatkan “Vinileaks” şirketine Türkiye Vakıflar Bankasından haksız kredi verildiği ve 110 bin lira rüşvet aldığıydı. Adnan Menderes bu suçlamalardan kendisini bankanın Umum Müdürlüğünü yapan Sabahattin Tulga’nın da ifadesi kurtaramadı. Duruşmada Menderes ve Polatkan suçlu bulunarak 7 yıl ağır hapis ile cezalandırılırken şirket yöneticileri de cezalandırılmışlardır. Ayrıca Adnan Menderes ve bazı bakanlarla birlikte Basın Yayın ve Turizm genel müdür olan Altemur Kılıç tarafından devlet radyosu parti için kullanmakla suçlanmışlardır. Mahkemeler son bulduğunda 15 sanık idam cezası almışlardır.

Continue Reading

Facebook

Öne çıkanlar