Connect with us

MEHMET YAYLIOĞLU

FİLOZOF EPİKTETOS DA KÜTAHYALIDIR

Araştırmacı-Yazar Mehmet Yaylıoğlu ilginç bir konuyu kaleme aldı. Yaklaşık 2 bin yıl önce yaşamış olan Epiktetos’un Kütahyalı olduğu konusu çok ilginizi çekecek.

KÖŞE YAZISI [Mehmet YAYLIOĞLU]

Öncelikle filozof ne demek, kelime kökeni ne ona bakalım. Arapça faylasūf veya fīlasūf فيلسوف  “felsefe ile uğraşan” sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Eski Yunanca philósophos φιλόσοφος  “bilim-bilgi seven, felsefe ile uğraşan” sözcüğünden alıntıdır.

Yerel bir köşe yazarının ele alması bakımından “Epictetus (Epiktetos) da nereden çıktı” diyenleriniz olabilir. Bu soruyu sormakta da çok haklı olabilirsiniz. Atatürk’ün doğumunun 100. yılı anısına basılan Kütahya Ansiklopedisini karıştırırken karşıma çıkan bilgi bu yazıyı kaleme almama sebep oldu.

Kaynakta belirttiğim Kütahya Ansiklopedisi’nin 35. sayfasında Hakkı Dursun Yıldız’ın kaleme aldığı bölümde geçen sözler aynen şöyle:

“Anadolu’nun eski şehirlerinden birisi olan Kütahya’nın kuruluş tarihini tespit etmek mümkün olmamaktadır. Ancak antik kaynaklar bu şehri ‘Esop’un doğduğu memleket’ diye bildirirler ki, bu takdirde Kütahya’nın M.Ö. VI. yüzyılda mevcut olması gerekmektedir. Şehrin ismi eski kaynaklarda Kotiaeion, Kotiaion, Cotyaeum, Cotyaeuım ve Cotyaium şeklinde geçmektedir. Strabon, Frigya Epiktetos’un bir şehri gibi zikretmekte ve şehrin adının Kotys’in şehri manasına gelen Kotiaion olduğunu belirtmektedir…”

Dünya literatürüne geçmiş büyük bir filozof olan Epiktetos’un da Kütahyalı olması, bu toprakların ne kadar velud yani doğurgan olduğunun bir kanıtı daha olarak gösterilebilir.

Epiktetos ile ilgili de kısa da olsa bazı bilgileri sizinle paylaşmak isterim.

Epiktetos Küçük Asya’da, diğer adıyla Anadolu’da (Frigya/Kütahya bölgesi) bir köle olarak dünyaya gelmiştir. Köleliği sırasında sakatlanmış olması şüphesiz ki cesur ve güçlü bir yaşam düsturu edinmesinde etkilidir: 68’de imparator Neron’un ölümünden bir süre sonra azat edilmiştir. İyi yürekli bir insan olarak tanınmıştır, özellikle çocuklara karşı merhametli, hayırsever ve mütevazı bir kişiliği olduğu bilinmektedir. Stoacılığı benimseyerek, insanın kaderini Tanrının ilahi bir hediyesi ve tasarımı olarak görüp ona teslim olması gerektiğini öğretmiştir. Epiktetos, felsefesini yazmamıştır, ancak Nicopolis’teki okulundan bir öğrenci olan Flavius Arrianus, Epiktetos’un ders anlatımlarını temel alan sekiz kitap derlemiştir. Bu sekiz kitaptan geriye sadece dört tanesi kalmıştır. Arrianus aynı zamanda Epiktetos’un öğretilerinden oluşan Encheiridion adında küçük bir el kitabı neşretmiştir.

Kütahyalı dünyaca ünlü masalcı/şair ve filozof Ezop’tan sonra Epiktetos’un da bu topraklarda yaşmış olması, Frigya Vadisi ve Kütahya turizmi açısından çok önemlidir diye düşünüyorum.

Epiktetos’un ahlak felsefesinin temelinde bulunan iki kural: İradenin dışında, iyi ya da kötü olan hiçbir şey bulunmadığını kabul etmemiz gerekir’ ve ‘Olayları öngörüp yönlendirmeye çalışmak yerine, onları yalnızca bilgelikle kabul etmeliyiz.

Epiktetos’a göre, insan için iyi olan tek şey iradedir ve en önemli erdem bilgeliktir. Bilgelik ise, insanın kendisini doğanın ayrılmaz bir parçası olarak görmesiyle ve doğanın seyrine ayak uydurmasıyla elde edilir. İnsan kendisini dünyanın gidişinden sıyırıp ayıramadığına göre, yapılacak en iyi iş dünyanın gidişini olduğu gibi benimserse, kendisini gereksiz sıkıntı ve tedirginliklerden kurtarır.

Epiktetos’un bu anlayışına göre, insan bir dramdaki aktöre benzer. Dünya ve dünyanın tarihiyle ilgili bu dramda, insan yalnızca bir oyuncudur. Oyuncu oynayacağı rolü seçemez, dekora, oyunun kendisine etkide bulunamaz.

Sevgiyle kalın…

İlk yapman gereken kendini bilmektir. EPİKTETOS

DEVAMINI OKU
Click to comment

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Öne çıkanlar