fbpx

Taşa yazılmış tarih: II. Yakup Bey Vakfiyesi

3 dakikada okunabilir
Görsel, Ensar Bekir Nazlı tarafından yazılmış ve ilk kitabı yayımlanmış "Kütahya 1413" isimli çocuk kitabı serisi için hazırlanan tasarımlardan temin edilmiştir.

II. Yakup Bey İmarethanesi’nin giriş revağının batı duvarında birinci tekil şahış ile Türkçe yazılmış olan II. Yakup Bey’e ait taş vakfiye, imarethanenin imarından üç sene sonra tamamlanmıştır. Dönemin, kültür, sanat ve bilim hususunda bölgesinin hamiliğini üstlenen Germiyanoğulları Beyliği dönemine ait bu taş vakfiye Şeyhi, Ahmedi Dai ile nice ilim adamları ile birlikte Türkçenin gelişimindeki noktanın tespiti için önemli bir yer tutmaktadır. Yakup Bey’in taş vakfiyede Türkçe dilini seçmiş olması, halkın kolayca anlayabilmesi arzusu iledir. Taş Vakfiye, Türk tarihinde eski Uygur ve Göktürk kitabelerinden sonra taşa yazılmış Türkçe vesikalar bakımından, Timur’un Ulutav’daki Uygurca kitabesinden sonra ve Bursa’daki Umur Bey kitabesiyle birlikte ilk sırayı almaktadır.

İmarethane’nin hizmete açılmasından beş aylık bir süre sonunda Karamanoğlu Mehmed’in Kütahya şehrini istila etmesi sebebi ile Germiyanoğlu II. Yakup Bey, Kütahya şehrinden iki buçuk sene uzak kalmıştır. Daha sonra Çelebi Mehmet’in Osmanlı tahtının tek varisi olarak fetret dönemine son vermesi ile birlikte daha önceden de Osmanlı Devleti ile ilişkileri bulunan Germiyanoğulları’na yardım ederek şehrin yeniden Germiyanoğulları himayesine girmesine yardımcı olmuştur. II. Yakup Bey taş vakfiyesinde bu hususu ele almıştır:

“…Ya’kub Beg bin Şah Süleyman hullide mülkuhu ilâ gayret’z-zamân binâ itdi bu imâreti ahiretiyçün Peygamber hicretinün sekiz yüz on dördünde temâm oldı. Kapusı açıldı işledi beş ay işlendükten sonra Karaman-oğlu sebebile iki buçuk yıl mu’attal kaldı andan sonra Tengri Hudavendigarun devletin artursun geldi Karaman-oğlunı sürdi bu yirleri hep girü aldı bana virdi anun devletinde anun sadakasıyla geri bu evün kapusı açıldı işlendi inşâallah anun devletinde devr-i kıyâmete dek kapusı bayılmaya…”

 Şehir, Karamanoğlu’ndan kurtulmuş olmasına rağmen yeni bir işgale zemin hazırlanmaması için metin içerisinde bir takım siyasi göndermeler de yer almaktadır. Halkın imaret hizmetlerinden mahrum kaldığı bu dönem içerisinde yaşadıkları olumsuzlukların tekrarlanmaması amacı ile metnin bu bölümü adeta bir şikâyetname örneği teşkil etmektedir

Kitabenin okunabilinen 30 satırında özellikle imarethanede “misafir” edilecek kişilere azami hürmet gösterilmesi gerektiği Germiyanoğulları’nın naif kimliğine örnek teşkil etmektedir. İmarethanede misafir edilecek kişilerin eğer hekime ihtiyaç duymaları halinde ilaç masrafları ile birlikte tüm sağlık giderlerinin vakıf bütçesinden giderilmesini belirtmektedir. Sadece misafirlerin değil, onların binekleri olan hayvanların da beslenmesini buyurmuştur. Özellikle imarethanede verilecek yemekler ile ilgili husus dikkat çekicidir. Üç güne dek misafir edilecek kişilere verilecek ekmeklerin temiz ve iyi pişmiş olması, günde dört batmandan az et pişirilmemesi gerektiği belirtilmektedir. Ayrıca eğer imarethanede bir misafir vefat edecek olursa tüm masraflarının vakıf bütçesi tarafından karşılanması istenmektedir.  İmarethane’de misafir edilecek kişiler eğer üç günden fazla konaklamak isterlerse, kendi rızaları dışında kimse “git” denilmemesi gerektiği de bu satırlarda belirtilmektedir.

Günümüzde Çini Müzesi olarak faaliyet göstermekte olan imarethanede yer alan bu eser şehir kimliğini oluşturan önemli öğelerin başında gelmektedir.

Kaynakça

  • Umur Bey Taş VakfiyesiEsin ve İçerik Üzerine Bir Değerlendirme. MÇ Keskin. Osmanlı Araştırmaları 53 (53), 121-152, 2019
  • Ara Altun, “Kütahya’nın Türk Devri Mimarisi-Bir Deneme”, Kütahya: Atatürk’ün Doğumunun 100. Yılına Armağan, İstanbul 1981-82, s. 288-304.
  • Ortaçağ Türk Mimarisinin Anahatları İçin Bir Özet, İstanbul 1988, s. 69.
  • Oktay Aslanapa, Türk Sanatı, İstanbul 1984, s. 219

Ensar Bekir Nazlı

1989 senesinde Kütahya’da doğdu. Pamukkale Üniversitesi Arkeoloji Bölümü’nden mezun oldu. Kütahya Dumlupınar Üniversitesi Arkeoloji Bölümü’nde yüksek lisans eğitimi aldı. Kütahya Müze Müdürlüğü bünyesinde Seyitömer Höyük kazılarında arkeolog olarak görev yaptı. Akademik bir kitabevi işletti. Kısa film çalışmaları ve çeşitli projelerde senaryo danışmanlığı yapmaktadır. Kütahya araştırmaları yapmakta ve şehir arşivi bulunmaktadır. Kütahya 1413 isimli çocuk kitabı serisinin yazarıdır.

Ensar Bekir Nazlı'in diğer yazdıkları

error: Content is protected !!