fbpx

Kütahya’nın unutulmaz konuğu: Lajos Kossuth

Özgürlük Savaşı yenilgisinin ardından 1848'de Macaristan'ı terk eden Lajos Kossuth'u misafir eden Kütahya, Macar bağımsızlık hareketinin de önemli bir merkezi olarak tarih sahnesine çıkıyor. Kossuth, Kütahya'nın unutulmaz konuğu olarak hala hatırlanıyor.

3 dakikada okunabilir

Kütahya’da doğmuş, büyümüş ve yaşamış herkesin hafızasında bir şekilde yer edinmiştir Macar Evi. Kütahyalılar “Macar Evi” der oraya. Lajos Kossuth Müzesi derseniz, yüzünüze şaşkın bir ifadeyle bakacak insan sayısı çoktur Kütahya’da. Kütahyalı bilse de, duysa da, görse de bu evi bir kere bile ziyaret etmemişi çoktur.

Börekçiler Mahallesi Macar Sokak üzerinde bulunan 18. yüzyıldan kalma, Şeyh Bedreddin Efendi’ye ait, bu eski Kütahya evinde Macaristan’ın ilk cumhurbaşkanı ve devrimci Lajos Kossuth, ailesi ile beraber bir süre misafir edilmiştir.

Şeyh Bedreddin Efendi Konağı, Macar Evi ya da Lajos Kossuth Müzesi

Kütahya’nın geleneksel konut mimarisinin şehirdeki en erken son birkaç örneğinden biri olan Şeyh Bedreddin Efendi Konağı, Lajos Kossuth’un burada ailesi ile bir süre misafir edilmesi sebebiyle restore edilerek 1982 yılında müze olarak kapılarını açmıştır. Burada yıllardır protokol katılımlarıyla düzenli olarak Macaristan’ın ulusal bağımsızlık günü de kutlanmaktadır.

Lajos Kossuth’un müze içindeki büstü

Lajos Kossuth, 1848-1849 Özgürlük Savaşımın mağlubiyetle sonuçlanmasından sonra 17 Ağustos 1849 tarihinde Macaristan’dan ayrılır. Beraberindeki 5 bin mülteci ile birlikte Osmanlı Devletine iltica eder ve Vidin’e varırlar. Avusturya ve Rusya’nın bütün siyasi baskılarına rağmen mültecileri teslim etmeyerek onlara sahip çıkan Osmanlı Devleti, bir Avusturya yetkilisinin mülteci kampını ziyaret ederek onları ülkelerine dönmeye ikna etmeye çalışmasına müsaade etmiştir. Bu görevlinin kampta yaptığı ikna çabaları sonucu 5 bin mültecinin 3 bini 1849 yılının ekim ayında Macaristan’a dönmeyi kabul ederler. Kalan 2 bin mülteci, Vidin’den hareket ederek 21 Kasım tarihinde Şumnu’ya ulaşmışlardır.

Lajos Kossuth Müzesinde gösterilen Kossuth’un rotası

Yoğun diplomasi trafiği sonucu Osmanlı Devleti ve mültecilerle anlaşamayacağını fark eden Avusturya ve Rusya ısrarlarından vazgeçer. Bunun üzerine 16 Şubat 1850 tarihinde Bursa üzerinden Kütahya’ya yola çıkarılan Lajos Kossuth ve beraberindeki mülteciler, önce bir zamanlar üzerinde Kütahya Belediye binasının, şimdi ise otopark ve kafeteryaların olduğu Kütahya Kışlasına yerleştirirler. Lajos Kossuth, Kütahya Kışlasından oldukça zevkli biçimde dizayn edilmiş ve onarılmış olan bugünkü Lajos Kossuth Müzesi’ne, yani Şeyh Bedreddin Efendi Konağı’na taşınır.

Lojos Kossuth ve beraberindeki mültecilerin Kütahya’da ilk yerleştirildikleri yer olan
Kütahya Kışlasının, 1850 tarihinde London News’te yayınlanmış bir gravürü

Kossuth burada, bulunduğu koşullara uygun olarak bir öndere, bir kral naibine yaraşır biçimde yaşamını düzenledi. Emrinde bulunan subaylar vardı ve bunlar sırayla görev yürütüyorlardı. Kossuth, günde 10-12 saat çalışıyor ve Macaristan anayasasının taslaklarını hazırlamakla meşgul olmakla beraber sık sık Türk devlet adamlarına, İstanbul’daki İngiliz ve diğer elçiliklere mektuplar ve incelemeler yazıp gönderiyordu. Kossuth tüm bunların arasında Kütahya’da Türkçe öğrenerek bir de Türkçe dil bilgisi kitabı yazdı. Kütahya bu dönemde, Macar yurtseverlerin Avusturya’ya karşı örgütlenmelerinde en önemli merkezlerden biri olarak ortaya çıkmıştır.

Müze içinde Macaristan Bağımsızlık Savaşını betimleyen tablo ve savaşın gidişatını gösteren haritalar

Avusturya’nın protestolarına rağmen 22 Ağustos 1851’de Kossuth’a artık mültecilerin Türkiye’den ayrılabilecekleri bildirilir. Bundan sonra Macaristan davasından yana kamuoyu desteği almak için önce İngiltere, oradan da Amerika’ya giden Kossuth, daha sonra İtalya’ya geçip Torino şehrine yerleşti. Torino’da gün geçtikçe daha az destek görmesine ve daha az başarı sağlamasına ve hatta Macaristan vatandaşlığından çıkarılmasına rağmen 20 Mart 1894 tarihinde hayata gözlerini yumana kadar Macaristan’ın bağımsızlığına kavuşması için uzun yıllar savaş verdi.

Müze avlusunda Lajos Kossuth’un Türkçe ve Macarca kitabeli heykeli

Bugün, Lajos Kossuth’a yaklaşık 2 sene ev sahipliği yapan ve Macaristan’ın bağımsızlık yolundaki önemli merkezlerden biri olan Kütahya’da, Lajos Kossuth’un kaldığı evin müze olarak kullanılmasıyla birlikte iki ülke arasındaki ilişkileri geliştirmek ve bir üst seviyeye taşımak için Macaristan fahri konsolosluğu da bulunmaktadır.

İsmail Germiyanoğlu

1998, Kütahya. Kütahya Dumlupınar Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü ve Eskişehir Anadolu Üniversitesi Açık Öğretim Fakültesi Kültürel Miras ve Turizm Bölümlerinde okumuştur. 2020 yılında, Kütahya Kalesi Kurtarma Kazısı’nda gönüllü olarak staj görmüş, 2021 yılı kazı döneminde de aynı kurtarma kazısında çalışmıştır.

error: Content is protected !!