fbpx

Ezop’un Kütahyalı oluşuna dair

İlk Çağın ünlü masalcısı Ezop, günümüze kadar gelen masallarıyla bilinir ve ünü tüm dünyaya yayılmıştır. Antik Çağın bu önemli figürünün Kütahya'da doğmuş olduğu söylenegelir.

2 dakikada okunabilir

Hepimizin ilkokul sıralarında öğrendiği büyük masalcı Ezop (Aisopos) sonradan derlenen Ezop Masalları isimli eserle bilinmektedir. Yaşamına dair bilgilerin kesin olmamasına ve hiçbir yapıtının günümüze ulaşamamasına rağmen Antik Çağın dünyadaki en ünlü figürlerinden biri olan Ezop’un fabl türünü keşfettiğine inanılmaktadır. Aristoteles dahil pek çok Eski Yunan kaynağının bahsettiği Ezop’tan Roma imparatorluk çağındaki bazı yazarlar Frigyalı bir köle olarak bahsetmiştir.

Ezop’u tasvir ettiği düşünülen Antik Çağ’dan kalma bir heykel dökümü

Yaşamı ve hatta varlığı hakkındaki belirsizlikten dolayı kaynaklar onun hayatı için farklı bilgiler verir. Bu bilgilerin ortak noktaları Ezop’un köleliği, yaptığı seyahatler, kölelikten azat edilmesi ve ölümüyle ilgili olan kısımlardır. Aristoteles ve Heredot, onun Samos’ta (Sisam) bir köle olduğunu söylerken efendilerinin Xanthus ve Ladmon adında iki adam olduğunu aktarır. Plutarkhos, Ezop’un Lidya Kralı Kroisos (Karun) tarafından diplomatik bir görev amacıyla Delphi şehrine gönderildiğini ve burada bir takım suçlar işleyip sonunda ölüme mahkum edilip uçurumdan atılmak suretiyle infaz edildiğini aktarır.

Ezop’un hayatının geçtiği Samos (Sisam) adasından bir görüntü

Ezop’un masallarını kaleme alıp almadığını bilmiyoruz, bir görüşe göre onları yazmış ve Lidya Kralı Kroisos’un (Karun) kütüphanesine koymuştur. Ezop Masalları olduğu iddia edilen metinler hem Yunanca hem de Latince yazan yazarlar tarafından aktarılarak günümüze kadar ulaşmıştır. Ezop Masalları yüzyıllar boyunca pek çok kültürden materyallerin eklenmesiyle pek çok kez elden geçirilmiş, çevrilmiş ve günümüze ulaşan halini almıştır. Bilim dünyası, günümüzdeki Ezop Masallarının Ezop’un gerçek yapıtlarıyla çok az ilgisi olduğunu konusunda hemfikirdir. 20. yüzyılda Ezop’un tarihselliğini araştıran bazı araştırmacılar gerçekten Ezop’a ait olabilecek masalların içeriğini ve doğasını belirlemek için bazı girişimlerde bulundular.

Ezop Masalları’nın 1687 baskısı

Ezop’un bizzat varlığı gibi hayatı hakkında aktarılagelen birkaç unsur dışında gerçek olabileceğini düşenebileceğimiz pek bir veri yoktur. Ezop’un hayatıyla ilgili evrensel olarak kabul gören bilgilerden biri MÖ 620 yılında bir köle olarak doğmuş olmasıdır. Doğum tarihinin aksine doğum yeri hakkında bir fikir birliğine varılamamış ve onun Lidya Krallığının başkenti Sardes, Samos, (Sisam Adası) Trakya’da bir Yunan kolonisi olan Mesembria, Amorion (Afyonkarahisar’ın Emirdağ ilçesine bağlı Hisarköy) ve 10. yüzyıl yazarı Suidas tarafından Frigya’nın başlıca kentlerinden biri olan Kotyaion’da (Kütahya) doğmuş olabileceği ileri sürülmüştür. Bu şehirlerin pek çoğu Ezop’un doğum yeri olma ayrıcalığını iddia etmekte ve onu kent tarihlerinde önemli bir figür olarak tanıtmaktadırlar.

10. yüzyıl yazarı Suidas’a göre Ezop’un doğduğu şehir Frigya’daki Kotyaion (Kütahya) şehridir. Gravür: Charles Texier

Cüce, kambur ve çirkin bir adam olarak tasvir edine Ezop, rivayete göre Lidya Kralı Kroisos (Karun) tarafından Delphi şehrine elçi olarak göndermiştir. Kralın kent sakinlerine dağıtmak için onunla beraber gönderdiği altınları Delphililerin açgözlülüğüne kızarak dağıtmayı reddetmesi ve onu krala geri göndermesine öfkelenen Delphi şehri sakinleri onu inançsızlıkla suçlayarak cezalandırmak istemiş, fakat Delphililer, bir elçi olarak dokunulmaz olmasına rağmen onu suçlu ilan edip idam etmişlerdir.

Ezop’un 1489 yılına ait bir tasviri

İsmail Germiyanoğlu

1998, Kütahya. Kütahya Dumlupınar Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü ve Eskişehir Anadolu Üniversitesi Açık Öğretim Fakültesi Kültürel Miras ve Turizm Bölümlerinde okumuştur. 2020 yılında, Kütahya Kalesi Kurtarma Kazısı’nda gönüllü olarak staj görmüş, 2021 yılı kazı döneminde de aynı kurtarma kazısında çalışmıştır.

error: Content is protected !!